نویسندگان
تبلیغات
کد HTML تبلیغ
بازدید از سایت
امروز : ۲۹ مرداد ۱۳۹۶
بازدید امروز : 183
بازدید دیروز : 3612
تعداد نظرات : 3362
تعداد مطالب امروز :0 عدد
تعداد مطالب : 1785
کل بازدیدها : 9397221
خروجی فید امروز : 21
ورودی گوگل امروز : 13
افراد آنلاین :8 نفر

مطالعه ي موردي: شهرستان صومعه سرا

چکيده

شهرستان صومعه سرا عليرغم داشتن جاذبه هاي طبيعي  و جاذبه هاي فرهنگي  مانند آداب و رسوم ، سازه هاي تاريخي ، معماري روستايي و… نتوانسته جايگاه خود را نه تنها در سطح ملي، حتي در سطح منطقه اي و استاني پيدا کند. اين امر موجب گشته است که اين شهرستان براي گردشگران ناشناخته بماند. هدف از اين مقا له بررسي و ارزيابي  گردشگري فرهنگي پنج سازه و بناي  تاريخي يعني پل خشتي گوراب، پل گازروبار، حمام كسما، مناره بازار گسگر و ساختمان قديمي آيت الله ضيابري و همچنين ارائه ي راهکارهايي  براي توسعه صنعت توريسم در اين شهرستان مي باشد. در اين پژوهش از روش کتابخانه اي و اسنادي و روش ميداني استفاده شده است . کليه ي مدارک و اسناد و داده هاي مرتبط با موضوع از منابع معتبر بوده است. يافته هاي پژوهش بيانگر اين بود که به رغم اينکه شهرستان صومعه سرا در مسير کريدور حمل و نقل بين المللي شمال-جنوب و نزديکي ساخت با مرکز کشور، مرکز استان، منطقه ي آزاد تجاري صنعتي بندر انزلي و گمرکات استان و…است و با وجود جاذبه هاي گردشگري طبيعي و تاريخي که در اين شهرستان وجود دارد، اين شهرستان در هاله اي از گمنامي و خاموشي فرو رفته است و گردشگران از اين شهرستان تنها به عنوان يک مسير گذري و عبوري استفاده مي کنند. بنابراين براي توسعه ي گردشگري شهرستان صومعه سرا اقدامات مديريتي کارا  و برنامه ريزي مدون و صحيح ضروري به نظر مي رسد.

مقدمه

با تکيه بر دلايل و شواهد تاريخي مي توان ادعا کرد که استان گيلان داراي پشتوانه ي فرهنگي و تاريخي بسياري است که خود نقش بسزايي در شکل گيري و توسعه ي فرهنگ و تمدن غني ايراني در دوره هاي قبل و بعد ازاسلام داشته است. از جمله ي اين شواهد و قرائن مي توان از : بناها و سازه هاي تاريخي، بافت هاي مردم شناسي، جاذبه هاي فرهنگي و اماکن مذهبي نام برد که در گوشه و کنار استان گيلان به شکل منفرد و پراکنده، دال بر قدمت تاريخي و فرهنگ و تمدن غني اين استان است.

بي شك اين غناي فرهنگي- تاريخي در جذب گردشگري فرهنگي بي تاثير نخواهد بود. از نظر فني، گردشگري فرهنگي شامل حرکت انسان براي ديدن جاذبه هاي فرهنگي خاص همچون مکان هاي ميراث فرهنگي، نشانه هاي زيبا شناختي و فرهنگي، هنرها و نمايش هايي که در خارج از مکان معمولي سکونت قرار دارد، مي شود[13،ص353]. فرهنگ و تمدن آب ريزهاي شمالي و البرز مرکزي در دنياي باستان يک فرهنگ نسبتا خالص و درون گرايانه بوده که بيش تر ريشه در خود داشته و به نسبت ديگر فرهنگ هاي باستاني ايران کم تر تحت تاثير عناصر خارجي واقع شده است [7 ، ص14].

نمي توان انکار کرد که در اين استان، مهم ترين عاملي که گردشگران زيادي را به سوي خود جذب مي کند شرايط و تنوع اقليمي منحصر به فرد آنست. حال اين سوال مطرح مي شود كه اگر بخواهيم توجه بخشي از اين گردشگران را به سوي بناها و سازه هاي تاريخي استان معطوف کنيم، چه بايد کرد؟

با توجه به قرار گرفتن شهرستان صومعه سرا در مسير کريدور حمل و نقل بين المللي شمال – جنوب و نزديکي ساخت با مرکز کشور، مرکز استان، منطقه ي آزاد تجاري – صنعتي بندر انزلي و گمرکات استان، مي تواند گردشگراني زيادي را به سوي خود جلب کند[11، ص20].

در مطالعه ي حاضر تلاش شده است تا برخي از سازه هاي تاريخي شهرستان صومعه سرا که در سازمان ميراث فرهنگي به ثبت رسيده اند در راستاي اهداف فوق مورد بررسي و معرفي قرار گيرد. اين سازه ها عبارتند از:

1. پل خشتي گوراب تولم، مربوط به دوره قاجاريه، که با شماره 1364 در تاريخ 15/8/84 به ثبت رسيده است.

  1. 2. پل گاز روبار، مربوط به دوره ي قاجاريه، که با شماره ي 1781در مورخه ي 12/9/75 به ثبت رسيده است.
  2. 3. حمام کسما، مربوط به دوره ي قاجاريه، که با شماره ي 9919 در تاريخ 11/6/82 به ثبت رسيده است.
  3. 4. مناره بازار گسکر، مربوط به دوره صفويه، به شماره ي 2681 در تاريخ 25/2/78 به ثبت رسيده است.
  4. 5. ساختمان قديمي آيت الله ضيابري، مربوط به دوره ي قاجاريه، به شماره 13226 در تاريخ 22/5/84 به ثبت رسيده است.[9]

روش تحقيق در اين مطالعه به روش توصيفي بوده و با استناد به مدارک و اسناد سازمان ميراث فرهنگي و سازمان مديريت و برنامه ريزي استان گيلان و همچنين استفاده از روش کتابخانه اي و مطالعات ميداني صورت گرفته است. هدف از اين تحقيق نيز شناخت و معرفي سازه هاي تاريخي شهرستان صومعه سرا و ارائه ي پيشنهادات در راستاي جذب بيشترگردشگران اين شهرستان مي باشد.

معرفي منطقه ي مورد مطالعه

شهرستان صومعه سرا با وسعت 6/632کيلومتر مربع در فاصله 20 کيلومتري شهررشت، در طول شرقي 49 درجه و 3 دقيقه تا 49 درجه و 31 دقيقه و 37 درجه و 16 دقيقه تا 37 درجه و 30 دقيقه عرض شمالي در غرب گيلان واقع شده است. از شمال به بندر انزلي و از جنوب به شهرستان فومن از شرق به شهرستان هاي رشت و شفت و از غرب به شهرستان هاي ماسال و رضوان شهر محدود است(شکل1). براساس آخرين تقسيمات کشوري داراي سه بخش مرکزي، تولمات و ميرزاکوچک جنگلي و هفت دهستان کسما، طاهر گوراب، ضيابر، هندخاله، تولم، گوراب زرميخ، مرکيه و پنجاه و دو روستا مي باشد[9].(شكل2 )

شکل 1: نقشه استان گيلان و موقعيت شهرستان صومعه سرا

شکل 2: نقشه شهرستان صومعه سرا به تفکيک بخش و شهرستان

صومعه سرا با موقعيت جلگه اي، يکي از شهرهاي جديد استان گيلان مي باشد که در گذشته يکي از روستاهاي کسما به شمار مي رفت و نسبت به آبادي هاي اطراف خود از اهميت کمتري برخوردار بود. مردم صومعه سرا به گويش گيلکي (بيه پس) تکلم مي کنند. وجه تسميه صومعه سرا به قولي برگرفته از نام عارف قرن چهارم و پنجم هجري قمري، شيخ عبدالله صومعه اي است که امروزه مزارش در اول جاده ي صومعه سرا- فومن قرار گرفته است.  به عقيده اي ديگر صومعه هايي که در اين شهر وجود داشته است علت اصلي اين نامگذاري بوده است. برخي نيز بر اين باورند که چون در گذشته هاي دور در اين منطقه گلي به نام صومعه وجود داشته، اسم آن از آن جا گرفته شده است.

سازه هاي تاريخي

1- مناره گسگر

موقعيت جغرافيايي:

اين مناره در مختصات جغرافيايي E ˝5/35 ′14 ˚49 و N ˝5/29 ′21 ˚37 قرار گرفته است و ارتفاع آن از سطح آب هاي آزاد، 45 متر مي باشد [8 ،ص26]. اين اثر در 9 کيلومتري غرب شهر صومعه سرا قرار دارد[8].

مشخصات سازه:

اين سازه که بين اهالي محل به نام منار معروف است برجي آجري است به ارتفاع حدود 7/15متر. ورودي اين بنا در جنوب غربي آن واقع شده است و پلکاني مارپيچ با 49 پله در داخل آن تعبيه شده است که به بام سطح برج منتهي  مي شود [ 8 ،ص26].

به روايتي ديگر ارتفاع اين مناره حدود 20 متر است و مصالح ساختماني آن از آجر و ملاط و گچ است. محيط دايره اي مناره از سطح زمين 19 متر است.در بالاي مناره تزييني آجري ديده مي شود و پايين تر از آن نيز دو رديف تزيين دارد[12،ص 382].

نويسنده کتاب گيلان مشخصات مناره را اين گونه بيان نموده است:

« ارتفاع مناره 29 متر و قطر آن را در پايه 7 متر و در بخش فوقاني 3/5 متر است و منار شکلي مخروط دارد. يک ستون نگهدارنده در وسط به عنوان تکيه گاه به ابعاد 55× 55 سانتي متر به پلکان مارپيچ داخلي و جداره ي بيروني منار ايستايي داده است. جز در قسمت فوقاني که دو نوار آجرکاري تزييني آن را زينت داده است در ساير قسمت ها کاملا ساده و بي آلايش است» [1، ص548].

اين بنا تمامااز آجر ساخته شده است. ابعاد آجرها 5 ×20×20 سانتي متر است. در ار تفاع حدود 5 متري اين برج يک نوار به پهناي حدود 25 سانتي متري به بدنه بيرون آن ديده مي شود که معلوم نيست آيا محل ايجاد کتيبه بوده يا صرفا عنصري تزييني براي از بين بردن يکنواختي نماي بيروني برج است. ورودي اين بنا داراي تاقي جناقي است و در و ديوار برج در مجموعه ي سه شيار عمودي(شکل3)که احتمالا کارکرد نورگير داشته باشد، ايجاد شده است[8،ص26].

مناره ي مزبور در دهه ي 1830 ميلادي با ارتفاع 30 متر ثبت شده که بعدها به دلايلي از جمله تير اندازي و اصابت گلوله ي توپ توسط روس ها، ارتفاع آن به 20 متر کاهش يافته و سپس در زلزله خرداد ماه 1369 قسمت اعظمي از آن فرو ريخت [2،ص169] (شکل 4).

در سال هاي اخير بخش هاي قابل ملاحظه اي از قسمت پايين برج و نيز بخش هايي از قسمت هاي فوقاني آن مرمت شده است. پايين مناره را تا دو متر ارتفاع با سيمان مرمت کرده اند[12،ص 382].

پيشينه ي تاريخي:

اين مناره آجري بر سر راه يک جاده ي قديمي معروف به شاه عباسي، واقع شده است و يادآور مناره هاي عظيم سلجوقي در ديگر مناطق ايران است. تاريخ بناي آن دقيقا معلوم نيست. زيرا کتيبه اي که تاريخ بنا و باني آن را معرفي کند وجود ندارد[1،ص548].

رابينو آن را مربوط به دوره ي سلجوقي مي داند. در روايات محلي بناي اين مناره را به «چل گوش چمني» منسوب مي کنند. او در زماني که با اقتدار حکومت مي کرد اعلام داشت که مي خواهد با خدا مبارزه کند و براي صعود به آسمان دستور ساختن چنين مناره اي را داد[5،ص560].

شکل 3 :مناره گسگر

اما احتمالا اين بنا در دوره ي صفويه ساخته شده باشد که آن زمان در غرب گيلان خاندان اسحاقي حکومت  مي کردند. [9]

ستوده در کتاب خويش مي نويسند: «راز بناي اين مناره بر ما پوشيده است. چه روزي که در تمام اين مناطق جنگل عظيم بوده است و نه به کار کسي مي آمده است و نه کسي مي توانسته بالاي آن ديده باني کند. اگر براي گيلان عجايب هفتگانه اي قائل شويم اين مناره يکي از آن ها تواند بود…»[10،ص 194-195]. ولي از نظر بهره برداري احتمالا به منظور تعيين زمان دقيق طلوع و غروب خورشيد استفاده مي شده است.

ضمنا ايشان از کتاب گيلان، نوشته رابينو به نقل مي نويسند: «در مناره بازار بر سر راه گسگر مناره اي است که بدنه آن را کسي سوراخ کرده است سر آن خراب و قسمتي ازآن افتاده است. داخل مناره پلکاني دارد. اين مناره را به منظور نگهباني ساخته اند. ارتفاع آن به 30 متر مي رسد و معروف است که شخصي به نام چل گوش چمني آن را بنا کرده است.»

مناره ي ديگري شبيه مناره ياد شده در روستاي کلده از آبادي هاي نزديک فشخام در دو کيلومتري جنوب غربي صومعه سرا به ارتفاع حدود 4 متر باقي مانده است و شباهت هاي بسياري به برج مناره بازار دارد اهالي محلي معتقدند که اين مناره در سال هاي گذشته طول بيشتري داشته و به مرور آجر هاي آن به دليل شرايط آب و هوا از بالا فرو ريخته و از پايين نيز در دل خاک فرو رفته است. اعتقاد جالب ديگري که در محل وجود دارد، روايت وجود راه زير زميني از برج مناره بازار به برج روستاي کلده است[12، ص 382].

شکل4: پلان مناره گسگر

2- حمام کسماء

موقعيت جغرافيايي:

اين حمام در مختصات جغرافيايي E ˝2/49 ′20 ˚49 و N ˝1/46 ′17 ˚37 قرار گرفته است. ارتفاع آن از سطح آب هاي آزاد 15 متر مي باشد[8 ،ص 12]. اين بنا در بخش کسما ي شهرستان صومعه سرا ، درخيابان سردار جنگل کسما واقع شده است. دهستان کسما با 37 آبادي در بخش مرکزي شهرستان صومعه سرا و به فاصله 2 کيلومتري اين شهر قرار گرفته است. اين دهستان در گذشته هاي دور داراي بازارها و کاروان سراهايي بوده که شب ها به وسيله ي در وازه هايي بسته مي شد.

مشخصات سازه:

حمام کسما داراي پلاني چند ضلعي است که طول بلندترين ضلع آن (ضلع جنوبي)5/12 متر است. در انتهاي غربي همين ضلع يک فرو رفتگي تقريبا هلالي شکل در کنج بنا ديده مي شود(شکل 5). ورودي حمام در ضلع شرقي آن قرار دارد. سقف بنا داراي 9 گنبد است که 6 گنبد از همه بزرگتر و به يک اندازه است (شکل 6). بر بالاي اين گنبدها گنبد کوچک تر ديده مي شود که به خاطر نور دهي به فضاي داخلي حمام، داراي سوراخ هاي گردي است(شکل7). پوشش اين گنبدها همگي از سيمان است که احتمالا جزو مرمت هاي بعدي بنا به شمار مي روند. بر اساس گفته هاي اهالي محل، اين حمام تا سال 74 مورد استفاده بود[8،ص12].

فضاهاي تشکيل دهنده اين بنا همچون ديگر حمام هاي سنتي بوده که شامل سربينه، ميان در، صحن اصلي (مرکزي)، نظافت خانه، فضاي شستشو، خزينه، سرد درون و گرم درون مي باشد. پوشش فضاهاي مختلف ، سقف بنارا به عهده داشته که گل جام هاي تعبيه شده به روي آن ها نور و تهويه مورد نياز فضاها را تامين مي کرده است. [9]

پيشينه تاريخي :

بازار حمام قديمي کسما در اواخر دوران قاجاريه و در مرکز دهستاني با همين نام و در ميان بافت قديمي بازار احداث گرديده است. بافت اطراف حمام را کوچه ها و معابر تشكيل داده و به نظر مي رسد که ايام شلوغ و پراستفاده اي را گذرانيده است. خزينه اين حمام در سال 1342 به دستور متصديان بهداشت مسدود و مخزن هاي آب سرد و گرم بتوني جديدي بر روي سقف و در پشت بنا احداث گرديد که آب مورد نياز حمام را تامين مي نمود[9].

مرمت و بازسازي:

آخرين مرمت اين حمام حدود 70 سال پيش بوده است و بخشي از آن نيز با گسترش شهرسازي و لزوم احداث خيابان ويران شده است. اين حمام داراي دو حوض آب سرد و آب گرم بوده است و آب آن نيز از آب رودخانه و قنات تامين مي شده است. در قسمت هاي مختلف حمام معمار با استفاده از پوشش گنبدي و عرق چين هاي زيبا به سقف کردن همت گماشته است[].

شکل 5:  پلان حمام کسما

شکل 6: حمام کسما

شکل 7: تصويري از نور گيرهاي حمام کسما

3- پل گاز روبار:

موقعيت جغرافيايي:

اين پل در مختصات جغرافيايي E ˝8/48 ′20 ˚49 و N ˝9/47 ′17 ˚37 قرار گرفته است و ارتفاع آن از سطح آب هاي آزاد 16 متر مي باشد [ 8 ،ص7]. اين پل در حاشيه ي شرقي شهر صومعه سرا، بر سر راه جاده ي اصلي اين شهر به رشت (به فاصله 2/1 کيلومتر از شهر صومعه سرا)، به روي رودخانه اي به همين نام قرار دارد.

مشخصات سازه:

پل گاز روبار داراي طول 5/48 و عرض5/4 متر است. مصالح ساخت اين پل تماما از آجر به ابعاد 5×19×19سانتي متر است. روگذر پل از هر سو داراي شيب ملايمي به سمت مرکز پل است. اين پل داراي يک چشمه ي اصلي در مرکز و چهار چشمه ي فرعي در دو طرف است. پهناي چشمه ي اصلي پل حدود 9 متر است. چشمه هاي فرعي دو سوي چشمه ي اصلي باريک ولي ارتفاع آن ها زياد است. پهناي اين چشمه ها 5/1متر است. در دو سوي اين چشمه هاي فرعي، دو چشمه ي فرعي ديگر قرار دارند که پهناي آن ها بيش از ارتفاعشان است و به 5/4 متر مي رسد(شکل 8). ارتفاع نقطه ي مرکزي راس پل از سطح امروزي آب رودخانه حدود 5/4متر است. تاق چشمه ها با استفاده از آجر و به شکل جناغي ساخته شده است(شکل 9)[].

مرمت و بازسازي:

در سال هاي اخير اين پل مرمت شده است و اکنون در وضعيت حفاظتي خوبي است. به فاصله 3 متري اين پل، پل جديدي ساخته شده است که محل عبور وسايل نقليه است [8 ،ص7].

شکل 8: پلاني از پل گازروبار و وضعيت چشمه هاي اصلي و فرعي آن

 

 

شکل 9: تصوير پل گازروبار

4- پل خشتي گوراب

موقعيت جغرافيايي:

اين پل در مختصات جغرافيايي E ˝7/46 ′23 ˚49 و N ˝9/19 ′20 ˚37 قرار گرفته است. ارتفاع آن از سطح آب هاي آزاد 16 متر مي باشد. [ 8 ،ص58]. در منتهي اليه شمال غربي گوراب از توابع شهرستان صومعه سرا و بر روي رودخانه گاز روبار واقع شده است. اين پل شباهت بسياري زيادي با پل مرغانه پرد دارد[4، ص82].

مشخصات سازه:

پل خشتي گوراب پلي است آجري با طول 24 متر و پهناي رو گذر به 5/4 متر بالغ مي شود(شکل10). در اين جا برخلاف مرغانه پرد، به روي بخش روگذر، آجر فرش يا سنگفرش ديده نمي شود و احتمال دارد از بين رفته باشد. ديوارهاي حفاظ دو طرف رو گذر تا ارتفاع حدود 80 سانتي متر باقي مانده اند. ضخامت اين ديوارها حدود 30 سانتي متر است (شکل 11). آجرهاي به کاررفته در ساخت اين پل 4تا5×24تا22×24تا21 سانتي متر است. اين پل نيزداراي يک چشمه ي اصلي مرکزي به عرض 9متر و دو چشمه ي کوچک جانبي به عرض 5/1 متر است. نيمي از چشمه ي شرقي پل ويران شده و چشمه ي غربي کامل پوشيده از پوشش گياهي است. اين پل نيز در دو انتهاي رو گذر با يک شکست به دو بازوي ساخته شده از آجر منتهي مي شودکه حدود 4متر بر راستاي پل ادامه مي يابند. بازوي شرقي پل کاملا زير پوش گياهي از نظر مخفي است. ارتفاع راس پل تا سطح آب رودخانه حدود 3/5 متر است[ 8،ص58].

جهت پل شرق- غربي است و داراي يک دهنه با قوس جناغي است.مصالح به کار رفته در ساخت پل از آجر با ملات ساروج است.[3 ؛ ص89]

شکل 10: نمايي از پل خشتي گوراب

 

 

شکل 11: تصوير رو گذر پل خشتي گوراب

 

وضعيت کنوني گردشگري در شهرستان صومعه سرا

شهرستان صومعه سرا، عليرغم داشتن جذابيت هاي اقليمي و طبيعي و جاذبه هاي گردشگري و تاريخي، به دليل نا شناخته بودن، از ديد بسياري از مسافران پنهان مانده است. گمنام ماندن اين شهرستان در سطح ملي و چه بسا در سطح استان و استان هاي همجوار موجب شده است تا نتواند به عنوان يک منطقه توريستي براي مسافران جاذبه داشته باشد. به طوري که عاملي براي ديدار مجدد از اين شهرستان باشد.

داشتن تنوع چشم اندازهاي طبيعي، معماري منحصر به فرد روستايي، سازه هاي تاريخي، و بسياري از شواهد که مي توانست  متناسب با داشته هاي اين شهرستان، آن را در سطح ملي مطرح نمايد.

از مهم ترين ويژگي هاي منحصر به فرد اين شهرستان وجود تالاب در شمال آن (نرگستان) که از نظر زيست محيطي سياحتي و اقتصادي داراي اهميت ويژه اي است و زيستگاه گونه هاي مختلف پرندگان بومي و مهاجر و انواع آبزيان است که مي تواند به عنوان اکوتوريسم جاذب گردشگر باشد.

معماري سنتي روستايي در صومعه سرا که با توجه به عوامل محيطي و شغل مردم روستا يعني کشاورزي شکل گرفته است. هنوز روستاهايي در اطراف صومعه سرا وجود دارند که بافت سنتي خود را حفظ نموده اند. به طور کلي به غير از موارد نام برده بالا و سازه هاي مورد بحث در تحقيق مي توان در بيان ديگر جاذبه هاي گردشگري شهرستان صومعه سرا به موارد زير نيز اشاره كرد :

غار نارنج پره تنيان، دهکده ييلاقي تنيان، خرابه هاي قديمي گسکر در منطقه ي هفت دغنان، پل خشتي پرد، سرباغات چاي و مزارع توتون، سيد خروسه و بسياري از زيارتگاه ها و اماکن مذهبي.

در مورد كليه سازه هاي مورد بحث در اين مطالعه، به جز مرمت هايي که در مراحل مختلف صورت گرفته است  اقدامات بايسته اي براي جذب گردشگر صورت نگرفته است. و لو اقدامات كم هزينه اي نظير نصب تابلوهاي راهنماي مناطق تفريحي و گردشگري كه در مسير عبور مسافران و گردشگران باشد. چه بسا مي توان ادعا کرد که بسياري از اماکن و زيارتگاه ها را خود اهالي شهرستان هم نمي شناسند. اين امر باعث شده که در معرفي و شناساندن جاذبه هاي  شهرستان  حتي در سطح استان هم ضعيف عمل کنيم.کمتر گردشگري را مي توان يافت که مثلا تنها به انگيزه ديده مناره ي گسکرات اقدام به سفر به صومعه سرا نموده باشد. بيشترين مسافران اين شهرستان مسافريني هستند که گذري از شهر عبور مي کنند يا اتراق شبانه داشته اند که نمي توان آين افراد را در تعريف توريست گنجاند.

 

موانع و تنگناها:

  1. 1. رشد بي رويه شهرستان صومعه سرا به سمت شرق(به طرف رشت) در سال هاي اخير موجب تمرکز بسياري از امکانات و تاسيسات در اين قسمت از شهرستان شده است و اين امر ثابت ماندن و عدم رشد ساير قسمت هاي شهرستان را به دنبال داشته است.
  2. 2. کمبود امکانات اقامتي و رفاهي خصوصا در اطراف شهرستان، با توجه به پراکندگي سازه هاي تاريخي.
  3. 3. عدم شناخت توانمندي ها و پتانسيل هاي گردشگري شهرستان صومعه سرا به لحاظ تاريخي و طبيعي.
  4. 4. فقدان نظارت کافي و عدم اختصاص لازم جهت نگهداري و حفظ و مرمت اماکن باستاني و تاريخي.
  5. 5. ناشناخته ماندن شهرستان صومعه سرا در سطح کشور و حتي استان و يا استان هاي همجوار.

نتيجه گيري و پيشنهادات

براي ارائه ي پيشنهاداتي که جنبه ي اجرايي و کاربردي داشته باشد، شناخت ويژگي هاي اكولوژيكي و زيست محيطي از جمله پوشش گياهي، فرسايش سطح زمين، شرايط آب و هوايي و تغييرات آن، شيب زمين، راه هاي دسترسي و… لازم و ضروري به نظر مي رسد. توجه داشتن کافي به هرکدام از اين ويژ گي ها مي تواند در کيفيت ارائه پيشنهادات تاثيرمستقيم داشته باشد. پس با توجه به شرايط اقليمي استان گيلان و با مد نظر قرار دادن ساير جذابيت هاي فرهنگي و يادماني و طبيعي و…مي توان به ارائه پيشنهادات زير به تفكيك مكاني پرداخت:

الف – مناره بازار گسکر

  • خريد زمين هاي کشاورزي اطراف مناره براي باز شدن فضاي بيشتري جهت جذب گردشگران.
  • با توجه به اين که در اطراف منار زمين هاي کشاورزي زيادي وجود دارد مي توان با ارائه راهکارهاي مناسب و ايجاد جاذبه، نوعي چشم انداز هاي کشاورزي را هم براي توريسم به نمايش گذاشت.
  • مراسم هايي چون لافند بازي وکشتي گيله مردي در چنين مکان هايي مي تواند جالب و جذاب باشد.
  • ايجاد حريم براي محدوده ي منار.
  • احداث يک سرويس بهداشتي عمومي.
  • احدات چايخانه و آلاچيق هايي براي استراحت ها ي کوتاه مدت گردشگران.
  • اما به نظر مي رسد ايجاد مزرعه هاي اقامتي و اشاعه ي فرهنگ آن، و نظارت سازمان ميراث فرهنگي بر افرادي که در خانه هاي خود مزرعه هاي اقامتي ايجاد مي کنند» مي تواندراهکار مناسبي براي اسکان گردشگران باشد.

 

ب – حمام کسما

  • بهترين پيشنهاد در مورد حمام کسما مي تواند تغيير کاربري قسمتي از آن بنا به سفره خانه ي سنتي و يا چايخانه ي سنتي باشد. ازآن جايي که اين حمام در سر خيابان اصلي کسما قرار دارد وبسياري از گردشگران از اين خيابان براي رسيدن به جاده ترانزيت استفاده مي کنند لذابه نظر مي رسد اين تغيير کاربري مي تواند پاسخگوي اهداف ما باشد.
  • تبديل نمودن حمام کسما به کاربري فرهنگي مانند کتابخانه. هم چنين از آن جايي که ساختمان «عمارت»که محل نشست سران ميرزا کوچک خان بوده و فاصله ي چنداني باحمام کسما ندارد مي توان از فضاي داخلي جهت کاربري کتابخانه اي با اسناد نهضت جنگل نمود تا استفاده اي بهينه و در راستاي هم از اين دو سازه انجام داد.
  • تبديل کاربري بنا به مرکز هنرهاي سنتي و صنايع دستي و نمايشگاهي در اين زمينه.

ج –  پل گازروبار

فضاي سبز زيبايي که حد فاصل بين پل گاز روبار و ميدان انتظام شهر صومعه سرا قرار دارد (شکل 13)، نيازمند يک بازنگري و تحول اساسي در راستاي حصول به اهداف توسعه ي گردشگري مي باشد. به نظر مي رسد مي توان از اين فضا براي کاربري هاي خاص استفاده نمود. با توجه به اين که شهرستان صومعه سرا در موقعيت ارتباطي مناسب و درراه يک جاده بين المللي و ترانزيت قرار دارد، سالانه پذيراي جمع کثيرگردشگراني است که يا به انگيزه سفر به شهرهاي غرب گيلان مانند تالش و آستارا و انزلي و… اقدام به مسافرت نموده اند. اين مسافران در طول مسير و يادر کنار پارک ابريشم به خاطر استفاده از سرويس هاي بهداشتي اقدام به برپايي چادرهاي مسافرتي خود مي نمايند. با اين وصف به نظر مي رسد براي سوق دادن مسافران و گردشگران به سوي جاذبه هاي گردشگري اين شهرستان مي توان اين اقدامات را انجام داد:

  • احداث بنا، با معماري ويژ ه و مدرن روز و تقسيم بندي شده در اين مسير(فاصله پل گاز روبار تا ميدان انتظام) جهت کاربري چند منظوره زير:

  1. 1. بخشي از بنا اختصاص به بازارچه اي از محصولات کشاورزي استان گيلان.
  2. 2. بخشي از بنا اختصاص به ايجاد نمايشگاهي فصلي از صنايع دستي استان گيلان.
  3. 3. بخشي از بنا اختصاص به سالن غذا خوري فروشگاه هاي مواد غذايي، نمازخانه و سرويس هاي بهداشتي مطابق با سلايق امروز گردشگران.
  4. 4. بخشي از بنا اختصاص به زنده کردن برخي از آداب و رسوم شهرستان و يا استان که تقريبا به فراموشي سپرده شده است. مانند لافند بازي، کشتي گيله مردي، اجراي زنده نوروزي خواني و گل گل چهارشنبه، (براي مسافران و گردشگران توريسم بهاري، که در تعطيلات نوروزي اقدام به سفر نموده اند)، اجراي نمايش عروس گوله (نمايشي است همراه با آواز و داراي مفاهيم اخلاقي و تربيتي)، مراسم گيشه بوري مربوط به ازدواج ، که مراسمي همراه با ساز و نقاره و ترانه خواني وشادماني است.
  5. 5. نمايشگاهي از پرندگان تاكسودرمي شده خاص و مهاجر تالاب نرگستان صومعه سرا مانند گيلار، فيتوش، خوتکاي پر سفيد
  6. 6. ساخت ماکت از ساير نماد هاي تاريخي شهرستان مانند حمام کسما براي ايجاد پيشينه ي ذهني در گردشگران.

از آ نجايي که در اين مسير  پارک ابريشم با امکانات تفريحي مناسب کودکان وجود دارد مي تواند براي گردشگران کوچک نيز مفرح وجذاب باشد.

  • تهيه بروشور هايي براي ترغيب گردشگران به سوي ساير نقاط ديدني شهرستان.
  • نصب تابلوهاي راهنماي مكان هاي تاريخي در طول مسير.
  • پاکسازي و زباله زدايي محدوده ي رود خانه و اطراف پل و مهيا سازي شرايطي که گردشگر بتواند در کنار رودخانه قدم بزند.

 

شکل 12: نمايي از منطقه طرح پيشنهادي. حد فاصل ميدان انتظام –پل گازروبار

 

د- پل خشتي گوراب

پل خشتي گوراب در روستاي گوراب در ميان سکوت و تنهايي خود گم شده است. آن قدر فضاي آن محيط زيبا و آرام بود که احساس مي شود هر نوع برنامه ريزي براي جذب توريسم آرامش و سکوت آن جا را بر هم خواهد زد. با توجه به چشم انداز زيباي پل که خفته در ميان شاخ و برگ درختان و گياهان بود و درختي عظيم که مانند محافظي از آن نگهداري مي کرد، به نظر مي رسد تنها پيشنهاد جذب توريسم مي تواند آماده کردن شرايط لازم جهت ماهيگيري در آن فضاي آرام باشد.

 

گردآورنده : خانم  مریم واقف

منبع: سایت کرکان بندرانزلی (www.karkan.ir)

منابع و ماخذ:

1-     اصلاح عرباني ابراهيم، (1374)، کتاب گيلان، جلد اول، انتشارات گروه پژوهشگران ايران.

2-     پندي،کيوان، (1384)، سرزمين و مردم فومنات، نشر حق شناس، رشت

3-     جهاني ولي، (1386)، جاذبه هاي تاريخي گيلان، فرهنگ ايليا، رشت

4-     جهاني ولي، (1386)،گسکر شهر مدفون شده در جنگل هفت دغنان صومعه سرا، فرهنگ ايليا، رشت

5-     رابينو.ه.ل.، (1366)،گيلان، ترجمه ي جعفر خمامي زاده ، انتشارات طاعتي، رشت

6-     رابينو .ه.ل.، (1350)، ولايات دارالمرز ايران، ترجمه جعفر خمامي زاده، بنياد فرهنگ ايران

7-     رحيمه، فرنگيس، طرح و بهسازي محلات فرسوده ي تهران(بازار عودلاجان)، سازمان ملي حفاظت آثار باستاني ايران، مجله اثر، شماره 32

8-     زيدي، محسن، بررسي و شناسايي بناها و محوطه هاي تاريخي شهرستان صومعه سرا (تحقيق و بررسي)پژوهشکده ي باستان شناسي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري استان گيلان،موسسه بينش پژوه

9-     سازمان ميراث فرهنگي استان گيلان، مدارک و اسناد و پلان و نقشه.

10-  ستوده، منوچهر، (1349)، از آستارا تا استر آباد، ج اول، انجمن آثار ملي

11-  سند توسعه ي شهرستان صومعه سرا، (1384)، مصوبه شوراي برنامه ريزي و توسعه ي استان ، ناشر سازمان مديريت و برنامه ريزي استان گيلان

12-   طاهري علي، راهنماي زيارت و سياحت در گيلان، ج اول، نشر پوينده، تهران1375

13-  غلامي بي مرغ، يونس و ديگران، (1386)، جغرافيا گردشگري و توسعه ي پايدار(مجموعه مقالات)،  دانشگاه آزاد اسلامي واحد اسلام شهر

بازدید:9,820بار , ارسال شده در : ۲۲ام اردیبهشت, ۱۳۹۰; ساعت : ۹:۱۶ ق.ظ
تعداد نظرات : ۱
آرشیو مطالب
ارسال نظر جديد

  • سحر موسوی - سفری دیگر گفته: ۱۶:۵۳ - ۱۳۹۲/۰۸/۲۹

    سلام
    تشکر از توضیحات بسیار خوب شما. موفق باشید

  • در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
    • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی یا گیلکی تایپ کنید.
    • نظرات در ارتباط با همین مطلب باشد در غیر اینصورت از « فرم تماس با مدیریت » استفاده کنید.
    • «مدیر سایت» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
    • از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور یم.
    • نظرات پس از تأیید مدیریت سایت منتشر می‌شود.



    جستجو
    مدیریت
    سایت کرکان بندرانزلی با دامنه
    www.kargan.ir
    نیز در دسترس می باشد.

    روستای کرکان در منطقه جلگه ای و در کنار جاده کپورچال-آبکنار واقع شده دارای نسق 85 ساله (تاتاریخ 1363 شمسی)بوده و از نظر ثبتی جزء بخش 7 حومه انزلی و سنگ شماره 6 میباشد و مسافتش تا کپورچال 7 کیلومتر و تا انزلی 27 کیلومتر است . . .

    شبکه های اجتماعی کرکان
    تبلیغات
    HTML
    محبوب ترین مطالب
    آرشیو ماهانه

    برای اشتراک در خبرنامه کرکان ایمیل خود را در کادر زیر وارد نمایید