نویسندگان
تبلیغات
کد HTML تبلیغ
بازدید از سایت
امروز : ۲ شهریور ۱۳۹۶
بازدید امروز : 1643
بازدید دیروز : 3642
تعداد نظرات : 3364
تعداد مطالب امروز :0 عدد
تعداد مطالب : 1786
کل بازدیدها : 9415560
خروجی فید امروز : 36
ورودی گوگل امروز : 32
افراد آنلاین :7 نفر

  

  

نقش زنان روستايي در اقتصاد تالش 

رضا قربانی ریک  در وبلاگ فرهنگ تالش

 اشاره

  زنان تالش همواره در طول تاریخ پا به پای مردان در عرصه های مختلف زندگی از جمله فعالیتهای اقتصادی و تولیدی نقش موثری داشته اند. البته توسعه راهها، نفوذ رسانه های جمعی و به تبع آن فرهنگ شهری باعث ایجاد تغييراتي در نقش زنان به عنوان يكي از مهمترين اركان خانواده در جنبه هاي مختلف اقتصادي، آموزشي ،اجتماعي،فرهنگي و… شود.اما نکته مهم این است که نقش آنان در فعالیتهای اقتصاد هنوز هم برجسته از گذشته تا کنون برجسته  است است. مطالعه نقش زن در اقتصاد مناطق مختلف تالش، علاوه بر آگاهی از فعالیتهای آنان، چشم اندازي از گذشته را نیز در پيش روي محققان و پژوهشگران مي گذارد و سبب برنامه ريزي بهتر دست اندر کاران برای سالهای بعد(با توجه به تغییرات فرهنگی- اقتصادی)خواهد شود. بخش اعظم اين پژوهش و بررسي به صورت مطالعات میدانی در مناطق مختلف تالش از جمله جلگه مرکزی تالش، فومن، شفت، ماسوله، ماسال، رضوانشهر،تالش، آستارا و غیره وبخش دیگر آن از طریق مطالعات کتابخانه ای به دست آمده است. اما این پژوهش به منزله پایان راه نیست و نيازمند تکمیل بررسی و مطالعه است. از طرف ديگردر طول زمان روشهاي زندگي تغيير می کند که نياز به پژوهشهاي جديد و جامع دارد.از طرف دیگر در این مقاله سعی شده تا حد امکان از طرفداری از جنس خاص(چه زن و چه مرد) و نگاه فمنیستی به این موضوع خودداری شود.با توجه به پژوهشهای انجام گيرده، برنجکاری،چایکاری،صیفی کاری و کشت انواع محصولات دیمی و آبی،پرورش گاو،گوسفندو ماکیان،ريسندگي و بافندگي،تهیه چادر سياه وجاجيم وگاهي گليم و قاليچه،مبادله كالا و…از فعالیتهای زنان زحمتکش مناطق مختلف تالش در راه تحقق رفاه و امنیت اقتصادی برای خانه وخانواده است. برای فهم بهتر، نقش زنان تالش در فعالیتهای تولیدی و اقتصادی را در موارد زیر خلاصه نموده ام: 1-كشاورزي 2- دامداری3- صنایع دستی 4- کارهای خانه 

به طور کلی می توان گفت،حجم کار زنان تالشی ارتباط مستقیمی با شرایط اقلیمی و طبیعی،موقعیت مکانی و زمانی و تنوع تولیدات کشاورزی داشته است.

 

چکیده

 اهميت زن در خانواده تالشي از گذشته تا کنون بسان اهميت ستون جهت ساختمان  است و است.اگر بخواهيم نقش زن در جامعه تالشی را نشان دهيم بايد متذكر شود كه زن در خانواده تالشی همانند بسیاری از دوره ها علاوه بر نقش مادري و همسري و تأمين امنيت عاطفي براي خانواده، نقش بسزائي در اقتصاد خانواده و بالطبع بازتابش در جامعه شايان توجه  است بطوري كه سنگيني بیش از نیمی از كارهای كشاورزي بر دوش زن  است و در كنار آن با دامداري و نگهداري طيور حداقل در حد برآوردن مايحتاج لبني و گوشتي يك خانواده گسترده و باغباني و كشت ميوه ها و سبزي ها و مركبات از نظر اقتصادي كمك بزرگي به خانواده مي كند.

 صنايع دستي زنان تالشی در این دوره كه خود بحثي گسترده است از جمله جاجيم بافي ,حصير بافي ,شال بافي، گليم بافي و… كه امروزه بسيار در جامعه ايراني و حتي خارج از كشور جا افتاده بسيار رواج دارد.

 در حوزه عمومی،مخصوصا فرهنگ و فعالیتهای اقتصادی، زنان تالش، با خلاقیت،زیرکی و مهارتشان دستاوردهایی مهم در حوزه فرهنگ و اقتصاد منطقه تالش داشته اند.سفالگری در تالش به دست زن انجام می گيرد که نمونه های آن هنوز هم در تالش دیده می شود.تهیه انواع پارچه و پوششهای مردانه و زنانه از کارهای اصلی زنان در این دوره  است و گاه محصول تلاش آنان در آن زمان به عنوان مالیات به زورمندان پرداخت می شود.در این دوره هوشیاری و کاردانی دختر جوانی که در آستانه زندگی نوینی قرار می گيرد با شرکت در این فعالیتها باعث خلق آثاری تحسین برانگیز می شود.به گونه ای که قسمت اعظم جهاز دختران تالش دست بافتهای آنان است.

 در این قسمت وظایف و فعالیتهای زنان در برخی زمینه های اقتصادی به طور خلاصه آورده می شود.

 · كشاورزي

زنان تالش در این دوره، بخش مهمي از نيروي كار كشاورزي را فراهم مي كنند. درصد مشاركت زنان در بخش كشاورزي از مردان هم بيشتر است علت اين امر را مي توان در نوع توليد،تقسیم کار و روشهاي آن در تالش دانست.

 زنان علاوه بر نشاء، وجين وعلف هرزكني، به كارهاي ديگري در زمينه كشاورزي اشتغال دارند كه ازجمله آنها مي توان به درو و جمع كردن ساقه هاي درو شده برنج ، حمل آنها و… اشاره نمود. غير از كارهاي شاليزار ، كارهاي ديگري كه جزء وظايف زنان تلقي مي گشت، عبارت استند از سبزي كاري ، پرورش نهالهاي درختان ميوه و… كه نقش آنان را در امر توسعه كشاورزي وتوليد نمایان است. آنان به راحتي جان خود فكر نمي كنند. از جان خود مي گذشتند تا ثمره بهتري كسب كنند و راه پیشرفت برای آیندگان را مهیا کنند.

 كارهاي كشاورزي عموماً به صورت سنتي انجام مي شود.در بخش زیر تعدادی از فعالیتهای زنان دربخش کشاورزی آورده شده است.

 چای

 با ورود چای توسط کاشف السلطنه در سال 1319بخش دیگری از فعالیتهای اقتصادی تالش(در فومن، شفت و رشت) به زنان محول شود.

 در گذشته بخش اعظم فعالیتهای چایکاری در مناطقی که به این کار اشتغال داردندرا زنان انجام می دهند.از مهمترین این کارها می توان به آماده کردن و افشاندن تخم چای در خزانه،نگهداری از خزانه،حمل نهالها به باغ و کمک درکاشت آنها،وجین باغ در دوره “دارد”با کج بیل،چیدن چای و…اشاره نمود.زنان در کودپاشی،حمل برگ چای به کارخانه ها وحتی کار در کارخانه چای سازی نیز پا به پای مردان مشارکت دارند.

برنج

جلگه های تالش در گذشته نیز مانند امروز، محل مناسبی جهت کشت و توسعه برنج و برنجکاری است تا جایی که شالی عمده ترین و مهمترین فعالیت کشاورزی این منطقه است.مزارع شال تا قبل از اصلاحات ارضی متعلق به ارباب و خان بود و بعد از زمین مزارع بین کشاورزان تقسیم شود.  طبق سخنان مصاحبه شوندگان (قبل و بعد از اصلاحات ارضی) زنان در اکثر کارهای شالیکاری غیر از شخم و مرزبندی شرکت داشته و دارند. بیشتر این فعالیتها شامل کارهایی است که نیاز به دقت،شکیبایی و ظرافت کافی دارند.

 مراقبت صحیح از بذر برنج در طول زمستان،آماده کردن خزانه (تومَ جارtoma jar)،آماده سازی بذر،بذر پاشی در خزانه و نگهداری از آن ،نشا برنج،وجین علفهای هرز،نگهداری از شالیزار،دروی برنج،جمع آوری و بسته بندی دسته های برنج درو شده،حمل درزها از مزرعه به انبار برنج(کوتی یا کندوج)،جداسازی شلتوک از ساقه های برنج با چوبی بنام “لسَ کو”،تمیز کردن دانه های بدست آمده،دسته بندی کاه هاو… از مهمترین فعالیتهای زنان در بخش کاشت،دارد و برداشت برنج است.

 زنان تالش در اکثر کارها و فعالیتهای مربوط به برنجکاری دوشادوش مردان مشارکت دارند اما مردان به ندرت در کارهای زنانه به آنان کمک می کنند.

 زیتون

 در گذشته بخش اعظم زیتون کشور از تالش است.در حدود 30 تا 40درصد از فعالیتهای مربوط به این بخش را زنان انجام می دهند. جمع آوری و شکستن زیتون بر عهده زنان است.اما علاوه بر آن زنان درکاشت نهال،آماده کردن باغ،شخم زدن،سم پاشی و چیدن آن مشارکت گسترده ای دارند.

 گندم و جو

 در گذشته، این محصولات در نقاط مختلف تالش از جمله مناطق کوهستانی به دست می آمد.زنان در امر کاشت،درو،خرمن،غربال کردن و…مشارکت گسترده ای دارند.

 گردو

 این محصول در تمامی نقاط تالش به دست می آيد، اما مهمترین مرکز کشت آن مناطق کوهستانی است. زن تالشی از جمله کارهایی مانندکاشت دانه های گردو در خاک مناسب، جمع آوری دانه ها از زیر درخت،تمیز کردن گردو و جداسازی پوسته و خشک کردن آنها را بر عهده دارد.معمولا مردان بر بالای درخت می رفتند و با چوبی بلند گردوها را از شاخه های درخت جدا می کنند.

 سیب زمینی

 سیب زمینی محصولی است که به صورت پراکنده در تمام نقاط تالش کشت می شود اما مرکزاصلی آن مناطق کوهستانی است.در مراحل کاشت،داشت و برداشت این محصول زنان پا به پای مردان عملیات پاکسازی زمین،کاشت سیب زمینی،برداشت به موقع محصول و…را انجام می دهند.

 سبزی و صیفی کاری

 کاشت سبزی در تمام روستاهای تالش صورت می گيرد.اغلب فعالیتهای مربوط به این کار مربوط به زنان تالشی است.کشت و کار در باغهای کوچک و بزرگ سبزی و صیفی جات بر دوش زنان است و فقط شخم زدن در بیشتر موارد بر عهده مردان است.

 مشخصه اصلي فعاليت اقتصادي زنان تالش ، نزديكي و هماهنگي كارهاي مربوط به داخل خانه (بچه‏داري، پخت و پز، نظافت و …) با فعاليتهاي مربوط به اقتصاد معيشتي جامعه مي‏باشد. همانطور كه به طور واضح مشاهده مي‏كنيم از دو عضو اصلي خانواده، یعنی زن و مرد، اين زن است كه نقشي دوگانه در داخل و خارج از خانه و فضای مسکونی دارد.

  مشاركت و بهره‏وري زنان تالش در این دوره پيوندي نزديك با هم دارد و داراي ارتباط متقابل و دوسويه است. با عنايت به اينكه بهره‏برداري غالب در امر كشاورزي، بهره‏برداري خانوادگي است زن تالشی بيش از نيمي از فعاليتهاي كشاورزي مزارع را بر دوش خود دارد.

 نوغانداری

 نوغانداری یکی از عمده ترین فعالیتهای اقتصادی تالشان است.به عقیده شودزکو گيلاني ها آغاز کرم ابریشم را به زمان بنی اسرائیل می دانند و معتقدند این کرمها از جراحت ایوب پیامبر(در زمان ریاضت)خارج شده و از آن زمان برای آنان باقی مانده اند.(خمامی زاده.13.1372)پاریزه و لائوفر احتمال می دهند که پیش از آنکه چینی ها کرم ابریشم را بشناسند،این کرم در ایران شناخته شده است.(همان) در سال 1338در اثر لغو انحصار خرید پیله، فعالیت اداره کل نوغان به تهیه و توزیع تخم نوغان محدود شد و کارخانه تمام اتوماتیک ابریشم کشی به ظرفیت54تن ابریشم استاندارد در رشت ایجاد و باعث روی آوردن روستائیان به بهره برداری علمی شد.اما امروزه نوغانداری از فعالیتهای جنبی(نه اصلي) و مکمل تالشان محسوب می شود.در گذشته بخش اعظم فعالیتهای مربوط به پرورش کرم ابریشم را زنان و دختران انجام می دادند.نگهداری از تخم نوغان،مواظبت از کرمها در طول تمام مراحل رشد،تمیز نگه داردن محل و بستر کرمهای ابریشم،کنترل رطوبت و دمای محیط رشد آنان و…از کارهای زنان است.

 · دامداري:

 به طور معمول به دامداران و دامپروران نیمه کوچنده سنتی در غرب گيلان “شونه”می گفتند.حمل آب از چشمه یا منبع آب برای دامها،کمک در زایمان گاو و گوسفند،شیردوشی ،تهیه مواد لبنی مانند ماست، کره،روغن،دوغ،پنیرو کشک،تعلیف دامها در زمستان،جمع آوری و خشک کردن علوفه و…بر عهده زنان است.

 بخش مهمي از درآمد خانوارهای تالشی از طریق امور وفعاليتهاي مربوط به دامداري سنتی تامين می شود،كه زنان در اين فعاليتها نقش عمده اي ايفا مي نمودند. در این دوره بيشتر دامهای تالشی در مناطق ییلاقی و قشلاقی را گاو،گوسفند و بز تشكيل مي دهد. 

 ماست

 زنان دمدار تالشي صبح هر روز بعد از دوشيدن شير گاو و گوسفندان اقدام به تهيّه انواع مواد لبنی از جمله ماست می نمود. در صورتيكه شير كافي ناست، شيرروزِ قبل را نگه داشته و با شير صبح روز بعد مخلوط و داخل ظرف بزرگي ريخته و مي جوشاند. سپس آن را دركناري مي گذارد تا ولرم شود . هنگامي كه ولرم شود، مقداري مايع ماست به آن اضافه و مخلوط مي كرد. بعد از مراحل فوق آن را در جايي گرم مي گذاشتند.یک الي دو ساعت بعد ماست بسته شده و آمادة مصرف است.

 به علت عدم دسترسي مستقيم دامداران تالش به بازار مصرفي، ماست كمتر به فروش رفته و بيشتر به مصرف خانواده می رسد و يا از آن کشک مي گيرند. ماست جايگاه مهمّي را در رژيم غذايي خانواده هاي دامدار ايفا كرده و جانشين مهمّي براي مواد پروتئيني مانندِ گوشت و ماهي است.

 تهيه كره  

 براي تهيه كره از ماست یا سرشیراستفاده مي شود.معمولاماست را در داخل كوزه اي سفالي و بيضي شكل بنام نِرَ (nerə) يا نِرخَه (nerxə) يا دُوشان (dušan) ريخته به آن آب اضافه مي كنند و با يك تكّه پوستِ گوسفند دهانه تنگ كوزه را مي بندند.

 “اين كوزه را روي سكوي استقرارِ نِرَ (nerə)مي گذاشتند و تكان مي دهند. این تکیه گاه به شكل استوانه اي  است كه از ساقه و برگ خشك برنج درست مي كنند. در اوايل كارِ “دوشان زني” براي تخليه هواي داخل آن و جلوگيري از شكستن كوزه ” نِرَ یا دوشان” درپوش را پس از هر چند بار تكان دادن نِرَ (nerə)  بر مي داردند، ولي در اواخر كار، با فاصله زماني كمتر و هرچند دقيقه يك بار اين عمل را انجام مي دهند.

 عمل كره گيري و “دوشان زني” خاص زنان است .براي آزمايش كردن مواد داخل “دوشان”(چوب دوشان)را درون (سوراخ تخليه هوا) مي بردند و با اين عمل مقداري از مواد به آن مي چسبید كه از راه مشاهده و يا چشيدن حاصل كار تشخيص داده مي شود.

 زنان،كره تهيّه شده را در ظرفي خالي كرده، آن را از دوغ جدا مي كنند و به شكل گِرد و كُرَوي در مي آوردند.دوغ حاصل از “دوشان زني” را نيز به عنوان نوشابه یا با تبدیل به آش مصرف مي كنند. “براي آن كه بتوان محصول كره را چندين ماه نگهداري كرد گاهي كره را به روغن زرد تبديل مي كنند. براي اين كار آن را به ملايمت ذوب كرده و نمک می زدندو مايع خميري شكل را بدست آمده را در كوزه نگهداري مي كنند. از هر 5/1 كيلو كره يك كيلو روغن زرد بدست مي آيد. دوغ به نوبت خود براي تهيّه محصولات ديگري بكار مي رود. زنان آب آن را با ريختن در يك كيسه پارچه اي ريخته و نوعي خمیر (دوغ چكيده،ماست كيسه ای) بدست مي آوردند.

 همچنين آن را در ظرفي فلزي می ریختند و تا موقعي كه قسمت زياد آب آن بخار می شود، می جوشاندند و سپس آن را گيرده و اندكي به آن نمك می زدند ونوعي خمير با عطر دل انگيزبه دست می آوردند.تمامی این محصولات به دست آمده قابل فروش یا مبادله هستند.

 تهیه پنير

  در این دوره، بیشترین پنیر محلی تالش ازمناطقی که به پرورش گوسفند اشتغال دارند،به دست می آيد.پس از كوچ بهاره دامداران از مناطق جلگه ای به کوهستان برايِ اوّلين بار پستانهايِ پرشير گوسفندان توسط زنان و مردانِ دامدار دوشيده مي شود. استفاده دامدار از شير و محصولات جانبي آن از اوايلِ بهار تا اواخر تابستان ادامه مي يافت. ميزانِ متوسط شير روزانه هر گوسفند در حدود نیم كيلو است كه از آن پنير تهیه می نمودند.

 تهيّه پنير احتياج به مايع پنير دارد. اين مايع به دو طريق به دست مي آيد: اوّلين روش اينكه يك برّة يك الي دو روزه را ذبح مي كنند و شيري را كه برّه از پستان مادر مكيده و در شيردان خود دارد، از آن جا برداشته و با اين روش سنّتي پنير بدست مي آمد. روشِ دوّم، تهيّه مايع پنير از بازار است(شكوري، 82).براي دوشيدن شير، گوسفندان را در يك منطقه كه بوسيله چپر ضخيمي محصور شده قرار می دهند و يكي يكي آنها را مي دوشیدند و بدينوسيله گوسفندان با عبور از گذرگاه ،توسط مردان یا زنان دوشيده مي شوند.

 زنان در فصل بهار حدود ساعت 11 الي 12 و در فصل تابستان در حدودساعت 13 الي 14 گوسفندان را مي دوشند و سپس شير را از يك صافي پارچه اي يا توريِ نازك عبور مي دهند، بعد از گذراندن از صافي، به شير كه هنوز گرم است، مايع پنير زده و در يك ديگ  با آب ترکیب مي كنند. اين مخلوط بعد از مدتي مي بندد. سپس با يك كاسه فلزي،مایع به دست آمده را داخل ديگي كه روي آتشِ اجاق است ريخته ودر مدت زمان 10 الي 15 دقيقه خميردیگری بدست مي آيد، اين خمير را در ظروفي كه از جنس چوپ و به شكل بشقاب است مي ريزند. با فشارِ دست آب آن را مي گيرند و پنير باقي مي ماند.

  پنيرِ محلي تالش بسیار مقوي است، زيرا اولاً زنان تالشی شير گاو و گوسفندان را مخلوط نمي كنند و چربي شيرِ گوسفند نسبت به گاو زيادتر است و بدون گرفتن خامه شير، آن را به پنير تبديل مي كنند. پنيررا در خيك هايي از پوستِ گوسفندان ريخته و لايه به لايه از نمك در ميان آن مي ريختند تا پنير خوشمزه ترشده و از نظر بهداردي و دوامِ بيشتر، تضمين شود. ظرفيت هر خيك بسته به كوچكي و بزرگي پوست بین 5 تا 11 كيلواست.(همان)

 اين پنيرها يا در محل فروخته مي شوند و يا اينكه توسط خريدارانِ سنّتي محلّي درشهر خريداري مي شوند. قيمت پنير تازه از پنير كهنه ارزان تر است زيرا پنير كهنه نمك سود شده و مدّت زمان بيشتري سالم باقي مي ماند. پوست بز وگوسفند را براي نگهداري كشك و پنير ونگهداري كره در فصل زمستان آماده مي كنند.در اين جا باز مي توان اشاره كرد كه هم پوست وهم محتويات آن (پنير،كره و…) قابل فروش است ومي توانست قسمتي از اقتصاد خانوار را تأمين كند.

 پنير تالش به عنوان سوغاتِ كوه نشينان و روستاییان براي اقوام يا دوستان خود در شهر است.  زنان پس از تهيّه پنير از آب باقي مانده نوعي محصول جانبي بدست مي آورند كه خميري نرم و خوشمزه است.کوه نشینان آن را مستقيم مصرف كرده و يا نمك زده و در ظرفي پارچه اي ريخته آويزان مي كنند و يا در پوست نگه مي دارند.(همان)

 · صنايع دستي:

 صنايع دستي نيز یکی از زمینه های فعالیت اقتصادي زنان روستایی مناطق مختلف تالش است كه به نوعي مي توان آن را ميراث دوران قدیمی تالشان دانست.زنان فعاليتهاي مختلفي در زمينه هاي صنايع دستي تالش انجام مي دهند.تفاوت صنايع دستي دوران كنوني نسبت به صنايع دستي گذشته تالشها درجايگزين شدن مواداوليه مصنوعي بجاي مواد طبيعي قبلي است.از طرف ديگر نقشها ،معماري ها و ظرافت كاريهایی كه در آن بكار مي رود ،متفاوت از دوران قبل است.علت اين تغيير را مي توان در جايگزين شدن ابزار ومواد اوليه جديد،تغييرسليقه هاي خريداران اين صنايع ،رواج نقش و مدهايي با كاركرد جديد و بالاخره ايجاد دگرگوني براي پاسخگويي به نيازهاي جديد دانست. دراين قسمت از پژوهش ،حوزه هاي فعاليت زنان تالش در صنايع دستي مختلف آورده مي شود.

 صنایع دستی تالش به علت فراهم استن امکانات طبیعی و مادی، متنوع است.پشم ریسی،چادر بافی،حصیربافی،سفالگری،گلیم و جاجیم بافی،کج ریسی(نخ پیله کرم ابریشم) ،بافت دستکش و پارچه پشمی،پلاس ، سوزندوزي ، سبددوزي ،دستگيره بافي ، گيوه ، جليقه و…از جمله فعالیت زنان در صنایع دستی محسوب می شود.

 

 

 

*نقش زنان تالشی در توسعه صنایع دستی

 جامعه تالشی در گذشته خودکفا بوده است.چادر شب،صنایع چوبی،مشتقات پشم گوسفند،موي بز و ساير صنايع دستي از قبيل چادرسياه يا جاجيم( اگر براي استفاده خانوار تهيه نمی شود)فروخته مي شود.عمل فروش معمولاً به وسيله مردان صورت مي گيرد.آنها كالاها را به بازار هفتگي در مناطق مجاور مي برند و به فروش مي رسانند و با پول آن مایحتاج خود را که شامل ابزار خانه،پارچه،كفش، قند،شكر و… است،خريداري مي كنند.اين عمل علاوه بر مبادلات اقتصادی،باعث شناساندن برخی ویژگیهای فرهنگی جامعه تالش به خریداران مي شود. همسايگان در برخي مواقع محصولات صنایع دستی یا مواد خوراكي (به مقدار استفاده روزانه )ودیگرابزار مستعمل را از يكديگر قرض مي گيردند وسپس آن را باز مي گرداندند . تمام اين مبادلات با دقت و توسط زنان(بااطلاع مردان خانه) انجام مي گيرد.

 صنايع دستي زنان تالش ،در بيشتر موارد خانگي استكه بانوان روستایی به عنوان استادان آن معرفي مي شوندو درصد بسيار كمي از مردان به اين كار اشتغال داردند. توسعه صنايع دستي و استقبال زنان از آن باعث افزايش  خوداردغالي زنان مي شود.با اینکه فعالیت در زمينه صنايع دستي زحمت فراوانی دارد،اما نياز به سرمايه گذاري زيادي ندارد وخانوار روستایی مي تواند با هرميزان سرمايه اي به كار در زمينه هاي مختلف صنايع دستي مشغول شود. عواملي كه مي توانستند به عنوان علل استقبال زنان روستایی از صنايع دستي محسوب شوند عبارتنداز:

 1- روش آموزش صنايع دستي كه به صورت استاد وشاگرد است و معمولاً يك دختر تالشي تا زمان بلوغ،آنها را درخانه و از مادر مي آموزد.

 2-عده ای معتقدند،استعداد وذوق هنري اي كه خلقت خداوندي در وجود زن به وديعه نهاده است باعث گرايش آنان به صنايع دستي گردیده.

 3-كمك به درآمد و اقتصاد خانواده وزمينه سازي در جهت پذيرش تغييرات فرهنگي – اقتصادی.

 * دستبافتها(پشمی و ابریشمی)

 مردم اين نواحي از روزگاران قديم  به پرورش بز و گوسفند و كشت غله اشتغال دارند و آنان از پشم بز و گوسفند تن پوش و كلاه و پاي افزار مي بافند وكار دوختن را نيز با سوزنهاي شاخك دار انجام مي دهند. زيبائي، ظرافت، هماهنگي و تناسب رنگها در دستبافهاي ابريشمي، پشمي و نخي زنان تالش اعجاب انگيز است.آنان تالش در خلق اين دستبافهاي كم نظير نقش اساسي را برعهده داردند.

 دز گذشته زنان روستایی تالش موي بز و پشم گوسفندان را مي ريسیدند و باآن چادر سياه،جاجيم،گوني آرد وگاهي گليم و قاليچه مي بافتند و از اين طريق سهم قابل توجهي از اقتصاد خانواده تأمين مي شود، چون قيمت اين نوع محصولات در منطقه گران است و از طرفي هم خريداران خوبي دارد. دوختن انواع لباسهای محلی توسط خیاطان زن انجام مي گيرد.  

 : شالبافی

 شالبافی از مهمترین صنایعی است که بصورت صنعتی نیمه حرفه ای در بخش هایی از تالش مخصوصا نواحی کوهستانی،رواج دارد. به این ترتیب که مراحل آماده سازی پشم و ریسندگی را زنها و اهل خانه در خانه انجام می دهند. کار تبدیل الیاف آماده نخ به شال را بافندگان حرفه ای زن انجام می دهند و اغلب درآبادیهای بزرگ کوهستان و کوهپایه دارای کارگاههای مخصوصی  است اند.

 : جوراب بافی

 در بین صنایع دستی پشمی،رایج تر از همه جوراب بافی است که توسط زنان بافته می شود. جورابهای پشمی دارای انواع مختلف است و نوع رنگین آن بسیار زیبا، ظریف و دارای نقش است. جوراب پشمی  توسط خانمهای منطقه در رنگها و طرحهای متفاوت بافته می شود. که هر کدام از این طرح ها با ظرافت خاصی که بافته می شوند،بیانگر ذوق و سلیقه و اعتقادات خاص زنان منطقه است.این جورابها در قدیم با پشم گوسفند و ابریشم بافته می شود.ولی امروزه به دلیل کم شدن ابریشم، بیشتر از پشم و کاموا استفاده می شود. جورابهایی را که برای استفاده در داخل خانه می بافتند از جنس ابریشم و آنهایی را که برای بیرون از خانه می پوشیدند از جنس پشم است تا گرمای بیشتری داشه باشد.

 : نمد مالی

 نمدمالی از مدتها قبل در جامعه دامداری تالش وجود دارد و با اینکه هنوز از جمله صنایع عمده دامداران کوهستان  محسوب می گردد، ولی سالهاست که رو به زوال نهاده و اکنون بیشتر به منظور تهیه نمد چوپانی مورد توجه قرار می گیرد.ولی استفاده ازمحصولات نمدی به عنوان پوشش و گستردنی بیشتر رایج است.مخصوصا در خانواده های دامدارماسوله این محصول بیشتر به چشم می خورد.

 : حصیر بافی

 از صنایع موجود دیگر در روستاهای تالش، حصیر بافی است که در شرق و غرب تالش رایج است. این کار فعالیتی زنانه محسوب می شود و برخي از زنان تالش به آن اشتغال داردند. برای بافت حصیر از گیاهی به نام گالی یا لیle که در کنار مردابها می رویید استفاده می شود. در این دوره از حصیر به عنوان زیر انداز و گاهی برای پوشاندن دیواره اطاقها برای تکیه دادن استفاده می شود که علاوه بر مصرف خانگی به عنوان منبع درآمدی برای اعضای خانواده محسوب می شود.

 : سفالگری

 در گذشته سفالگری در بسیاری از روستاهای شرق،غرب و مرکز تالش که خاک مساعد برای تهیه و ساخت انواع اشیاء سفالی وجود دارد،دیده می شد. در سفالگری نیز زنان نقش مهمی در تهیه گل سفالگری،حمل آن،لگد زدن گل و رساندن آن،ساخت انواع سفال،خشک کردن اشیا سفالی ساخته شده،پختن آنها و…داردند و در بسیاری موارد زنان این کارها را انجام می دهند.امروزه سفالگري در بالاده اسالم رواج دارد.

 ·  كارهاي داخل خانه وكمك به اقتصادخانواده:

 در این دوره تمام كارهاي خانه چون نگهداری و تربیت کودکان،نظافت،دوختن وپختن و… زمان زيادي اززندگي زنان را به خود اختصاص مي دهد. بعضي ازاين كارها روزي حداقل دوبار انجام مي شود. مانند شستن ظروف والبسه و… وبرای انجام هر کاری هر بار حداقل نيم ساعت ،صرف اين كار مي شود كه البته اين مدت بنابرتعداد افراد خانواده و وجود افرادي كه در اين كار کمک می کنند،تغيير مي كرد.  

 جارو كردن اتاق وحياط هرروز بايد انجام شود (روزي حداقل يك بار) و هر بارحدود يك ساعت وقت مي گيرد . مرتب كردن اشياء خانه مثل ظروف،رختخواب و… نيز كار روزانه است كه حدود چند ساعت به طول مي انجامد.

 بنابراين فرصتهاي بسياري از دست مي رفتند كه در صورت است اين كارها زنان يا دختران به انجام كارهاي توليدي دیگر مي پرداختند كه عامل مهمي در چرخه اقتصادي خانواده تالشي محسوب مي شود.

 فعاليتهاي مربوط به امور منزل فعاليتهاي  توليدي محسوب نمي شوند وارزش كمتري از فعاليتهاي توليدي داردند،اما بسيار وقت گير استندواگر انجام نمی شوند، خانوار نمي تواند به زندگي عادي خود ادامه دهد.گاهی فعالیتهای داخل و خارج از خانه تمام فعالیتهای خانه داری را مختل می کند تا جایی كه یک مادر نمی توانست به صورت تمام وقت در کنار کودک باشدو به امر تربیت بپردازد(چون زنان مشغول ساير كارهاي خانوار در مزارع و… مي شوند).

 

نتیجه گیری

 زنان تالش در دوره معاصر نقش مهمي درتوليد محصولات زراعي،دامي ، صنایع دستی،فعالیتهای خانه و… برعهده دارند تا جایی که خانواده در بسیاری موارد خودکفا است. فعاليت داخل منزل آنان مستقيماً داراي تأثير مثبت بر درآمد خانواده است، چون مخارج مصرفي خانواده را كاهش مي دهد. درنتيجه خانواده مي تواند درآمد ثابت خود را صرف خريد كالاها وخدمات بيشتري نمايد. تعيين درآمد زنان ونقش آنان در اقتصاد خانوار در تمام دوره ها، به صورت كمي مشكل است. در اين خصوص تاكنون كسي هم هيچ بررسي و مطالعه اي انجام نداده است اما به صورت كيفي مي توان به نتايج کار زنان در این دوره اشاره كرد.

 1-فعاليت توليدي برخي زنان تالش در خانوار ودرآمد حاصل از آن تا اندازه اي باعث شده است، شكاف بين خانواده هاي شهري وروستايي اين منطقه ازلحاظ سطح درآمد چندان تفاوت ندارد.

 2-درآمد زنان در داخل خانه تأثير مثبتي در تحصيل فرزندان آنها دارد زيرا برخي از هزينه هاي تحصيلي آنها را تأمين مي كرد. علاوه برآن باعث افزايش بهره گيري خانواده از خدمات بهداردي مي شود و قدرت خريد خانواده را جهت تهيه لوازم مورد نیاز افزايش مي دهد درنتيجه وضعيت تغذيه خانواده بهاست مي يافت.

 3-تأمين بخشي ازدرآمد توسط زنان باعث مي شود مشكلات مادي زندگي تا حدي برطرف گردد وخانواده مجبور به ترك و مهاجرت،مخصوصا از روستابه شهر نباشد.

 اين مسأله باتوجه به تنوع مسؤليت زن تالشی در امر توليد وسهم عمده اي است كه آنان درهريك ازمراحل توليد برعهده داردند . نتيجه اين امر صرفه جويي در هزينه هاي توليد ازنظر استخدام كارگر براي خانوارتالشی است.پرداختن زنان به توليد محصولاتي كه جنبه فروش داردند (نظيرصنايع دستي وپرورش طيور) باعث افزايش درآمد خانوار می گشت كه مقدار كمّي اين درآمد هیچ وقت محاسبه نشده است.

 

فهرست منابع و ماخذ:

 

v          اعزازي(شهلا)،جامعه شناسي خانواده، نشر روشنگران و مطالعات زنان،1376

 

v          پورذكريا (مرضيه)، اثرصنايع دستي برتوسعه روستايي،پايان نامه دانشكده علوم اجتماعي،1375

 

v          تومه(ژرژ)توسعه فرهنگي و محيط زيست،ت:محمود شارع پور ،انتشارات باز-1380

 

v    خليفه، عبدالطيف محمد ، بررسي روان شناختي تحول ارزشها ، مشهد  :  استان قدس رضوي؛ شركت به نشر,1378

 

v          روشه ،گي، تغييرات اجتماعي /گي روشه ، ترجمه منصور وثوقي .- تهران :نشر ني ،  1366

 

v    رابینو(ه.ل) و ف.لافون،صنعت نوغان در ایران ،ترجمه جعفر خمامی زاده،موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی،تهران 1372

 

v          سازمان امورعشايري ايران،ادبيات و اهداف برنامه توسعه جامع مناطق عشايري، 1377

 

v          شكوري، چنگيز، سيري در كوچ نشينان تالش ، رضوانشهر :آذرخزر ,1382

 

v          عبدلي، علي ، تالشي هاكيستند؟، بندرانزلي : كتابفروشي دهخدا,1363

 

v          عليئي(محمد علي)تاثير توسعه بر شهر نشيني،پايان نامه دانشكده علوم اجتماعي دانشگاه تهران1372

 

v          فاخته،قربان،کرونولوژی تاریخ تالش،نشر گیلکان،رشت 1383

 

v    طاهری(طاهر)تقسیم کار در اقتصاد کشاورزی تالش،مجله هنر و مردم،سال اول شماره دوم و سوم،مرداد و اسفند1382،ص:38

 

v          میرابوالقاسمی،محمد تقی،تالش از ابتدا تا انقلاب مشروطیت،انتشارات هدایت

 

v          يونيسف،نقش زنان در توسعه(مجموعه مقالات)،نشر روشنگران-تهران1376

 

v                Harris, Marvin,1968 , Culture , Man and Nature : introduction to  general anthropology . new York , T. Y .Crowell .

 

v                Ross , Erica . ed . 1987  Beyond The myths of  culture : Essays in cultural materialism . new York , academic press .

 

v                Moore, Jerry, D.  Ed . 1996  Visions of culture . new  bury park , Ca : sage pubs.

 

 

بازدید:6,678بار , ارسال شده در : ۱۹ام مهر, ۱۳۸۹; ساعت : ۶:۴۹ ق.ظ
تعداد نظرات : ۰
آرشیو مطالب
ارسال نظر جديد
در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
  • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی یا گیلکی تایپ کنید.
  • نظرات در ارتباط با همین مطلب باشد در غیر اینصورت از « فرم تماس با مدیریت » استفاده کنید.
  • «مدیر سایت» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
  • از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور یم.
  • نظرات پس از تأیید مدیریت سایت منتشر می‌شود.



جستجو
مدیریت
سایت کرکان بندرانزلی با دامنه
www.kargan.ir
نیز در دسترس می باشد.

روستای کرکان در منطقه جلگه ای و در کنار جاده کپورچال-آبکنار واقع شده دارای نسق 85 ساله (تاتاریخ 1363 شمسی)بوده و از نظر ثبتی جزء بخش 7 حومه انزلی و سنگ شماره 6 میباشد و مسافتش تا کپورچال 7 کیلومتر و تا انزلی 27 کیلومتر است . . .

شبکه های اجتماعی کرکان
تبلیغات
HTML
محبوب ترین مطالب
آرشیو ماهانه

برای اشتراک در خبرنامه کرکان ایمیل خود را در کادر زیر وارد نمایید