نویسندگان
تبلیغات
کد HTML تبلیغ
بازدید از سایت
امروز : ۲ خرداد ۱۳۹۶
بازدید امروز : 1529
بازدید دیروز : 12854
تعداد نظرات : 3330
تعداد مطالب امروز :1 عدد
تعداد مطالب : 1765
کل بازدیدها : 9026685
خروجی فید امروز : 40
ورودی گوگل امروز : 28
افراد آنلاین :11 نفر

 

از: مرتضي جوهری

تالاب‌ها ارزش بسيار زيادي دارند و از لحاظ اکولوژي، گياه شناسي، جانورشناسي، ليمينولوژي و هيدروبيولوژي داراي اهميت بين‌المللي هستند به ويژه که از نظر گردش انرژي در محيط زيست داراي نقش مهم اکولوژيک و ليمينولوژيک هستند. وقتي مي‌توان به اهميت و ارزش‌هاي يک تالاب پي برد که به موجوديت و نقشي که در حيات اجتماعي‌ ، اقتصادي، فرهنگي و سياسي جامعه و حفظ و پايداري طبيعت هم توجه داشت.

تالاب بندر انزلی نيز علاوه بر ارزش‌هاي نامبرده و اهميت‌هاي چند جانبه ملي و بين‌المللي، از نظر جغرافيايي و اقتصادي منطقه داراي اهميت خاصي است. تالاب انزلي پشتوانة مهمي‌در افزايش توليد گياهي و پرندگان آبزي، تکثير ماهيان اقتصادي ـ شيلاتي است. همچنين از نظر گردشگري، کنترل سيلاب‌هاي منطقه، فراهم کردن امکانات ارتباطي آبي و حمل و نقل، علمي، آموزشي و فرهنگي براي متخصصان و پژوهشگران نقش عمده‌اي دارد.

 

تالاب انزلي از لحاظ طول و عرض جغرافيايي در 37درجه و 28 دقيقه عرض شمالي و 49 درجه و 25دقيقه طول شرقي واقع شده است. اين تالاب با مساحتي حدود 100کيلومتر مربع در جنوب درياي خزر و در استان گيلان قرار دارد که از طرف شمال به درياي خزر، از شمال غربي به کپورچال، از شمال شرقي به بندرانزلي و از جنوب به آبکنار محدود مي‌شود.

از نظر موقعيت جغرافيايي، چهار بخش نسبتاً متمايز در تالاب انزلي مي‌توان تشخيص داد:

1- بخش شرقي که حوضچه شرقي را تشکيل مي‌دهد.

2- بخش مرکزي که شامل حوضچه مرکزي است.

3- بخش غربي که حوضچه غربي را شامل مي‌شود.

4- بخش سياه کشيم که در جنوب بخش غربي قرار گرفته است.

اين چهار بخش از نظر ويژگي‌هاي فيزيکي و شيميايي، مرفولوژيک، فيتواکولوژي و جغرافيايي با يکديگر تفاوت کلي دارند و سيستم‌هاي متفاوتي را تشکيل مي‌دهند.

همچنين حوزه آبريز تالاب به سه محدوده زير تقسيم مي‌شود:

1- بخش ساحلي محدود به خط تراز – 25 متر.

2- دشت‌هاي حوزه آبريز که تقريباً از غرب به شفارود، از شرق به سفيد رود و از جنوب به کوه‌هاي البرز محدود مي‌شود. مساحت کلي حوزه معادل 3950 کيلومتر مربع و در فاصله 37 درجه و 20دقيقه تا 37 درجه و 30 دقيقه عرض شمالي و 49درجه و 15 دقيقه تا 49 درجه و 40 دقيقه طول شرقي واقع شده است. حوزه آبريز تالاب انزلي در دشت گيلان واقع شده و پستي و بلندي‌هاي موجود در منطقه نشانگر نقش آن در اين پديده آبي است. دشت گيلان احاطه شده از سوي سه رشته کوه سلسله جبال البرز است که همانند قوسي آن را در بر گرفته‌اند. اين کوه‌ها مشرف بر دشت گيلان و حوزه آبريز تالاب هستند و اثرات مهمي‌در تالاب انزلي ايجاد مي‌کنند. کوه‌هاي مزبور عبارتند از:

– سلسله کوه‌هاي تالش که به موازات دريا امتداد دارند و دامنه‌هاي آن به وسيله رودهاي متعددي شيار داده شده‌اند و ارتفاع آنها به ندرت از 2500متر تجاوز مي‌کند.

– سلسله کوه‌هاي لاهيجان، ديلمان، عمارلو، خزران و تخت سليمان که به موازات ساحل جنوبي درياي خزر کشيده شده و مرتفع‌ترين آنها درفک (دلفک) است که ارتفاعي معادل 3500 متر از سطح دريا دارد.

– سلسله کوه‌هاي شفت، ماسوله و طارم در غرب گيلان که يکي از ارتفاعات مهم آنها قله «وني» در جنوب منطقه امامزاده ابراهيم به ارتفاع 3050 متر است.

تالاب انزلي از نظر زمين شناسي بسيار جوان تشخيص داده شده و تصور مي‌شود که در چند مرحله شکل گرفته است. عمده‌ترين احتمال پيدايش آن را با کاهش سطح آب درياي خزر در قرن سيزدهم که شبه جزيره بندرانزلي تشکيل شد و مسدود شدن مرداب‌هاي ديگر بر اثر بسته شدن دهانه‌هاي ورودي رودخانه‌هاي سياه درويشان، پيربازارو پسيخان مرتبط دانسته‌اند که اين شرايط خود سبب پيدايش سريع تشکيلات زبانه‌اي شد. تالاب سياه کشيم نيز با محور شمال غربي ـ جنوب شرقي به وسيله شبه جزيره آبکنار محدود شده است و به تعبيري تالاب انزلي گود رفتگي حاصل از تکتونيک بشمار مي‌رود که با پسروي آب درياي خزر تا حدودي از دريا جدا افتاده و با تيغه ماسه‌اي (منطقه بين انزلي و کپورچال) که از حرکات دريا و امواج آن تشکيل شده است.

طبق نظر دکتر گنجي در کتاب تقسيمات اقليمي ‌ايران، آب و هواي ساحل درياي خزر و دامنه‌هاي شمالي کوه‌هاي اطراف اين دريا، معتدل خزري يا از نوع آب و هواي معتدل است که با ساير قسمت‌هاي کشور کاملاً متفاوت است. مشخصات آب و هواي منطقه عبارتند از تغييرات بسيار کم درجه حرارت شبانه‌روزي و سالاانه، رطوبت زياد، وزش بادهاي تند محلي و دريايي و بارش زياد.

حداکثر دماي مطلق 8/36 درجه و حداقل دماي مطلق آن 4/11- درجه به ثبت رسيده است. ميانگين بارش سالانه در حوزه تالاب 1500ميليمتر محاسبه شده است، ميانگين رطوبت نسبي 82 درصد است.

بخش غربي کوه البرز (کوه‌هاي تالش) داراي شيب تندي به طرف جلگه ساحلي درياي خزر است که حوزه آبريز تالاب انزلي را شامل مي‌شود. کوه‌هاي فوق از چين‌خوردگي‌هاي تشکيلات رسوبي ژوراسيک و کرتاسه بشمار مي‌روند. هسته چين خورده اصلي در ارتفاعات نزديک رشت مربوط به پيش از دونين (پالئوزوئيک تحتاني) است و به شکل يک آنتي کليناريوم چين خورده‌اي که داراي پلانج است، به طرف جنوب شرق کشيده شده و زير لايه مارل کرتاسه و ژوراسيک مشاهده مي‌شود. جريانات آب‌هاي سطحي موجود در منطقه سبب ايجاد دره‌هاي ژرف مي‌شود و در نتيجه با انباشت نهشته‌هاي رسوبي و نيز پسروي درياي خزر، جلگه باريک ساحلي را شکل داده‌اند. از آثار دوران دوم شامل سري ژوراسيک که واحد شيست‌هاي سبزرنگ ميکادار به اضافه شيست و ماسه سنگ است در دره پسيخان مشاهده مي‌شوند. سري کرتاسه نيز از طبقات آهکي تشکيل شده و قسمت فوقاني آن داراي آهک‌هاي مارني است که در دره رودخانه ماسوله بيرون زدگي‌هاي آن آشکار است. تشکيلات پليوسن از دوران سوم عبارت از تپه‌هايي است که درياي دامنه البرز وجود دارد و شامل مارن‌هاي رنگي قرمز و سبز که گاهي با کنگلومرا همراه است و دوره پليستوسن از دوران چهارم با رسوبات ماسه‌اي کناره‌اي و دشت‌هاي ساحلي رسي مشخص مي‌شود. دوره هليوسن نيز با تشکيلات مشخص در نواحي ساحلي خزر به صورت رسوبات شني ديده مي‌شود.

رسوبات عهد حاضر به صورت سه گانه زير ظاهر مي‌شود:

1- رسوب‌گذاري دريايي بر اثر پسروي و پيشروي خزر در دشت تا کوهپايه، شامل تشکيلات رسي و لجني

2- رسوب‌گذاري بر اثر فرسايش تشکيلات البرز در کوهپايه و قسمت جنوبي دشت که داراي دانه‌هاي درشت قلوه سنگي، شني و ماسه‌اي است.

3- سري رسوبات رودخانه‌اي که در امتداد مسيرهاي قديمي‌رودخانه‌ها که از دره‌هاي جنوبي به شمال امتداد دارد.

تراکم گياهان و شدت هوا ديدگي شيميايي در متلاشي کردن سنگ‌هاي آهکي، کنگلومرا و سنگ ماسه‌ها که متعلق به دوره‌هاي ژوراسيک، کرتاسه و دوران سوم هستند، سبب پيدايش و تشکيل خاک‌هاي قهوه‌اي جنگلي، قرمز و زرد پودزليک و در بعضي موارد قهوه‌اي خاکستري شده است. خاک‌هاي هيدرومرف اراضي پست نيز بر اثر وجود سفره آب‌هاي معلق پديد آمده‌اند. اين خاک‌ها اختلاطي از چمني نسبتاً مرطوب، چمني مرطوب، خاک نيمه مردابي است و خاک‌هاي اراضي پست نيز از رسوبات دريايي که در نتيجه پسروي درياي خزر حاصل شده تشکيل يافته است. همچنين باقي مانده‌هاي صدف‌هاي دو کفه‌اي که تبديل به گچ شده‌اند را مي‌توان به سهولت در آنها مشاهده کرد. خاک‌هاي هيدرومرف سطحي و غيرآهکي در قسمت پايين دشت فومنات و در جنوب تالاب و خاک‌هاي باتلاقي که حاشيه تالاب را در برگرفته‌اند و خاک‌هاي غيرآهکي ليمويي دار و ليمويي ـ رسي بدون آهک در بخش فومنات و در پشت خط ساحلي قديمي‌ قرار دارند.

آب‌هاي جاري در محدودة بين رودخانه شفارود در غرب و دره سفيد رود در شرق از حوزه‌هاي آبريز کاسه‌اي شکل دامنه‌هاي شمالي البرز به طرف تالاب انزلي سرازير مي‌شوند. عمده رودخانه‌هاي مشروب‌کننده تالاب از کوه‌هاي تالش سرچشمه مي‌گيرند و در مسير پرشيب خود به دشت رسيده و به تالاب منتهي مي‌شوند. ديگر جريانات آبي ورودي آب‌هاي اضافي و مازاد مزارع تحت آبياري را حمل مي‌کنند. زهکش‌هاي مزبور عمدتاً در شرق تالاب انزلي واقع و برخي از آنها در منتهي اليه شبکه آبياري و پاره‌اي، ادامه آب‌هاي آبياري هستند که قبل از رسيدن به تالاب، آب آنها در نيزارهاي اراضي حاشيه پخش و انتشار يافته و فاقد مسير اصلي مي‌شوند. رودخانه‌هاي منطقه فومنات که عمده ترين واردات آبي تأمين کننده تالاب انزلي بشمار مي‌روند، پس از عبور از دره‌هاي تنگ و باريک و سنگي به مناطق دشتي مي‌رسند و با انشعابات حاصله در آنها، در اراضي پست حاشيه تالاب به يکديگر متصل و به صورت مجاري آبي وارد آن مي‌شوند. رودخانه‌هاي اين منطقه در ابتداي مسير خود، در اراضي با شيب بسيار زياد (در مناطق کوهستاني) سپس در دره‌هاي آبرفتي عريض با عمق کم جريان دارند و پس از عبور از مسير تنگ مارن‌هاي ساحلي در دشت رسوبي در مسيرهايي با ديواره بلند جاري مي‌شوند.

رويش گياهان آبزي در تالاب، امري طبيعي بشمار مي‌رود و در حالت مخصوص شرايط تالابي به علت ورود رسوبات ريز دانه و مواد معلق در آب رودخانه سفيد رود از شبکه آبياري و شسته شدن کوه‌هاي حاصلخيز داخل مزارع در مواقع باران‌هاي شديد فصلي و وارد شدن اين مواد با زهکشي طبيعي و شبکه آبياري به داخل تالاب به رويش آنان توان بيشتري مي‌دهد.

گياهان غوطه‌ور که بخش اعظم رويشي و توليد مثلي اين گياهان به حالت غوطه ور است و در سطح آب گل مي‌دهند. عمده ترين اين گياهان عبارتند از:

جلبک سبز آبي، جلبک سبز، گوشاب شانه‌اي و اليس نرياي پيچيده، هزار برگ، هزاربرگ سنبله‌اي، پريوش کوچک.

گياهان شناور در بيشتر نقاط تالاب به صورت پوشش يکپارچه سطح آب را پوشانده‌اند. ريشه آنها در داخل آب قرار دارد و ساقه و برگ‌ها به ويژه برگ‌ها و گل در خارج از آب ولي به طور شناور هستند. محل تجمع آنها اغلب در قسمت‌هاي آرام آب است. اين گياهان عبارتند از: سرخس آبزي، علف قورباغه‌اي، عدسک سرنيزه‌اي، عدسک آبي چند ريشه‌اي، مريم آبي، علف هفت بند پهن، نيلوفر آبي و لاله مردابي.

گياهان نيمه شناور ـ بخش اصلي رويش و توليد مثل آنها در خارج از آب قرار دارد مانند: لوئي پهن، اسپرغان، سغدسلطاني، ني (بوريا)، پياز آبي.

ديگر گياهان آبزي عبارت هستند از: گوشاب شانه اي، تيرکمان آبي، بارهنگ آبي و دم اسب.

وجود انواع گونه‌هاي جانوري شامل آبزيان، پرندگان، خزندگان، دوزيستان و پستانداران حاشيه تالاب نشانگر اهميت تالاب انزلي است. از ماهيان مهم تالاب انزلي مي‌توان ماهي سيم، ماهي سوف، اردک ماهي، ماهي کلمه، ماهي سفيد، ماهي ماش، ماهي کپور، سياه کولي، لاي ماهي و شاکولي را نام برد. از سخت پوستان مهم اين تالاب خرچنگ دراز آب شيرين است. از پرندگان ساکن اين ناحيه مي‌توان اگرت قرمز، حواصيل سبز کوچک، اگرت معمولي، غاز دريايي، باکلان، خوتکا، مرغابي وحشي، گاوچرانک، کشيم، قوپي گنگ، لک لک سياه، طاووسک، يلوه، تسليم و کاکائي را نام برد.

از خزندگان مي‌توان به مار آبي و مارچليپر اشاره کرد که به درون آب مي‌روند. از مارهايي که در حوزه آبريز تالاب مشاهده مي‌شود مي‌توان مار آتشي و قمچه مار که از نوع مارهاي نيمه سمي‌هستند را نام برد. در اين تالاب دو گونه لاک‌پشت شامل لاک‌پشت برکه‌اي و لاک پشت خزري زيست مي‌کنند.

از سوسمارهاي اين ناحيه لوس مار و سوسمار بدون دست و پا و دو گونه از خانواده لاسرتاها را مي‌توان نام برد. از دوزيستان سه نوع قورباغه شامل قورباغه سبز مرداب، قورباغه خزري و قورباغه درختي زيست مي‌کنند. پستانداراني که در تالاب سياه کشيم و اراضي پيرامون آن زيست مي‌کنند عبارتند از موش آبي، شنگ (سمور آبي)، شغال، گراز، سنجاقک و تشی.

بي‌مهرگان مهمترين نقش را در نظام اکوسيستمي ‌تالاب دارند. انواع پلانکتون‌هاي جانوري، رده‌اي از کرم لوله‌اي، بازوپايان، ناجورپايان شامل انواع ميگو يا گاماروس، پاروپايان و خاکشيرهاي آبي از سخت پوستان را مي‌توان نام برد. از ديگر بي مهرگان نوعي کرم خاکي از راسته اپيستوپورا، زالوي طبي، انواع حلزون و صدف دو کفه‌اي هستند. از حشرات نيز مي‌توان انواع عنکبوت‌ها، سنجاقک‌ها، يک روزه‌ها، قاب بالان آبزي و غيره را نام برد.

تالاب انزلي آزمايشگاهي است طبيعي که براي پژوهشگران و گردشگران در زمينه‌هاي گوناگون علمي ‌از جانورشناسي، گياه شناسي، اکولوژي و غيره بسيار ارزشمند است. وجود مناظر و چشم‌اندازهاي زيبا در تالاب براي علاقه مندان به طبيعت يک بهشت زيبا محسوب مي‌شود. همچنين در زمينه‌هاي ورزشي نظير قايق راني، ماهي گيري، شنا و ديگر ورزش‌هاي آبي محل مناسبي بشمار مي‌رود.

سياه کشيم از مناطق حفاظت شده‌اي است که جزئي از اکوسيستم تالاب انزلي محسوب مي‌شود. براي سفر به تالاب انزلي از تهران بهترين راه دسترسي، مسير قزوين ـ رشت است که از رشت مي‌توان از طريق جاده ساحلي به بندر انزلي و پس از طي 16کيلومتر به سمت غرب به مرداب انزلي دست يافت.

 

منبع:گیلانیکا

آرشیو مطالب
ارسال نظر جديد

  • شمشیری گفته: ۲۳:۲۰ - ۱۳۹۳/۱۰/۲

    باسلام
    بنده درزمینیه طب سنتی فعالیت میکنم میخواستم ببینم جهت تهیه زالو تالاب انزلی باید چکارکنم؟۰۹۳۵۷۱۰۷۷۷۹ مچکرم

    • مدیر سایت گفته: ۰۸:۱۵ - ۱۳۹۳/۱۰/۳

      با سلام
      تشریف بیارید مرداب میتونید زالو جمع کنید
      یا تشریف بیارید روستای کرکان سفارش بدید تا برایتایتان جمع آوری کنن
      موفق باشید

  • در زمینه‌ی انتشار نظرات مخاطبان رعایت چند مورد ضروری است:
    • لطفاً نظرات خود را با حروف فارسی یا گیلکی تایپ کنید.
    • نظرات در ارتباط با همین مطلب باشد در غیر اینصورت از « فرم تماس با مدیریت » استفاده کنید.
    • «مدیر سایت» مجاز به ویرایش ادبی نظرات مخاطبان است.
    • از انتشار نظراتی که حاوی مطالب کذب، توهین یا بی‌احترامی به اشخاص، قومیت‌ها، عقاید دیگران، موارد مغایر با قوانین کشور و آموزه‌های دین مبین اسلام باشد معذور یم.
    • نظرات پس از تأیید مدیریت سایت منتشر می‌شود.



    جستجو
    مدیریت
    سایت کرکان بندرانزلی با دامنه
    www.kargan.ir
    نیز در دسترس می باشد.

    روستای کرکان در منطقه جلگه ای و در کنار جاده کپورچال-آبکنار واقع شده دارای نسق 85 ساله (تاتاریخ 1363 شمسی)بوده و از نظر ثبتی جزء بخش 7 حومه انزلی و سنگ شماره 6 میباشد و مسافتش تا کپورچال 7 کیلومتر و تا انزلی 27 کیلومتر است . . .

    شبکه های اجتماعی کرکان
    تبلیغات
    HTML
    محبوب ترین مطالب
    آرشیو ماهانه

    برای اشتراک در خبرنامه کرکان ایمیل خود را در کادر زیر وارد نمایید